Altijd aardig zijn heeft ook een prijs
Er zijn van die collega’s waar je als werkgever waarschijnlijk heel blij van wordt. Ze springen bij als iemand ziek is, maken zonder morren nog even iets af en vinden het geen probleem om hun planning om te gooien als dat beter uitkomt voor het team. Vraag je of ze vrijdag tóch kunnen werken, dan regelen ze het wel. Heeft een collega het druk, dan nemen ze iets over. En loopt de werkdag uit, dan zijn zij meestal niet degene die als eerste hun tas pakken.
Misschien herken je jezelf er wel in.
Want rekening houden met een ander vinden we een mooie eigenschap. We noemen iemand behulpzaam, betrokken, loyaal en flexibel. Allemaal complimenten waar weinig mis mee is. Het wordt pas ingewikkeld wanneer flexibiliteit vooral betekent dat jij degene bent die zich steeds aanpast.
Wanneer wordt aardig zijn jezelf wegcijferen?
Je verschuift een vrije dag omdat dat voor het team beter uitkomt, neemt tijdens je vakantie toch even de telefoon op en zegt niets wanneer er voor de zoveelste keer iets in je agenda wordt gezet zonder dat iemand vraagt of het past. Dat gesprek over je salaris stel je nog maar even uit, want het is druk en je wilt niet lastig doen.
En ergens onderweg begint er iets te knagen.
Waarom houdt eigenlijk niemand rekening met mij?
Het antwoord daarop is misschien minder leuk om te horen: omdat jij anderen hebt geleerd dat dat niet nodig is.
Een grens die niemand kent
Ik spreek regelmatig mensen die zeggen dat ze assertiever willen worden. Ze willen vaker nee zeggen, beter voor zichzelf opkomen en duidelijker hun grenzen aangeven. Tegelijkertijd zijn ze bang dat anderen hen dan lastig, egoïstisch of ongezellig vinden.
Alsof assertief zijn betekent dat je ineens met je vuist op tafel moet slaan.
Natuurlijk niet.
Je kunt een behulpzame collega zijn en toch zeggen dat vrijdag niet uitkomt. Je kunt begrijpen dat het druk is en tegelijkertijd aangeven dat jouw agenda vol zit. En je kunt best een keer iets van iemand overnemen zonder automatisch ieder probleem binnen het bedrijf tot het jouwe te maken.
Assertiviteit heeft voor mij weinig te maken met harder worden. Het betekent vooral dat je jouw eigen belangen net zo serieus neemt als die van een ander.
We zijn kampioen in doorgaan
In juli publiceerde De Telegraaf cijfers uit een analyse van Arbo Unie die daar mooi bij aansluiten. Van werknemers die later uitvielen met spanningsklachten, overspannenheid of een burn-out had slechts 15 procent zich in het jaar daarvoor vaker dan drie keer ziekgemeld.
De overgrote meerderheid liep dus niet maandenlang zichtbaar op zijn laatste benen. Veel mensen gingen gewoon door.
Volgens Arbo Unie negeren werknemers signalen van overbelasting regelmatig te lang, waardoor werkgevers soms pas laat merken dat iemand dreigt uit te vallen.
Eigenlijk is dat niet zo vreemd. We kunnen onszelf behoorlijk lang vertellen dat het nog wel gaat. Na deze drukke periode wordt het rustiger. Deze ene klus moet nog af. Die collega heeft het nu harder nodig. Volgende week neem ik echt wat meer tijd voor mezelf.
Totdat al die uitzonderingen langzaam de regel zijn geworden.
Zet jezelf eens tussen de anderen
Daarom hoef je echt niet vanaf morgen overal nee op te zeggen. Een fijne collega zijn, iemand helpen of een keer extra bijspringen maakt samenwerken juist prettig.
Maar voordat je de volgende keer automatisch zegt dat jij het wel oplost, kun je jezelf één simpele vraag stellen: wat betekent mijn ja eigenlijk voor mij?
Misschien betekent het helemaal niets en help je iemand met alle plezier. Prima.
Maar als jouw ja steeds betekent dat je eigen tijd, energie of wensen moeten wijken, wordt het tijd om daar iets kritischer naar te kijken.
Want als jij jezelf structureel als laatste op het lijstje zet, moet je niet verbaasd zijn wanneer anderen die volgorde uiteindelijk overnemen.
Aardig zijn voor een ander is een mooie eigenschap.
Zolang jij zelf ook nog meetelt.
